VAZEKTOMİ, erkekte tüplerin bağlanması olarak tanımlanan güvenli ve kalıcı bir doğum kontrol yöntemidir.
Kalıcı ve ömür boyu süren bir doğum kontrol yöntemi olması en önemli avantajıdır. Ayrıca gebelik korkusu olmadığından cinsellik daha keyifli ve verimli yaşanabilir. Vücut içi aparatlar (spiral vb), prezervatif, koruyucu ilaç ve kremlere, doğum kontrol yöntemi ilaçlara hormonlara olan ihtiyaç ortadan kalkar.
Kimler tercih etmektedir? Günümüzde her yıl sadece Amerika Birleşik Devletlerinde yarım milyondan fazla erkek istenmeyen gebeliklerden korunmak için vazektomiyi tercih etmektedir. Tüm dünyada ise bugüne kadar yapılan toplam vazektomi sayısının 30 milyonun üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.
Ailesini tamamlamış, düzenli ve stabil bir ilişkisi olan ve kadın yaşının doğurganlığın sonlarına yaklaştığı diğer doğum kontrol yöntemlerini gözden geçirerek daha uygun bir yöntem olduğuna karar vermiş çiftler.
İleride çocuk sahibi olmak istemediğinden emin olan, istenmeyen gebeliklerden korunmada sorumluluk almak isteyen orta yaşlı bekâr/dul erkekler.
Dezavantajı aynı zamanda diğer korunma yöntemlerine göre de avantajı olan kalıcı bir korunma yöntemi olmasıdır. İleride çocuk sahibi olma konusunda kesin kararını verememiş veya evliliği konusunda şüpheleri olan ve olası bir boşanma ve yeniden evlenme durumunda tekrar çocuk sahibi olma olasılığı olan erkekler diğer doğum kontrol yöntemlerinden birini tercih etmelidir.
Erkek üreme sisteminin ana organı olan testislerin temel görevi gebelik için gerekli olan spermlerin üretilmesidir. Üretilen spermler vas deferens adı verilen kanallar tarafından taşınarak prostat bezinden salgılanan sıvı içine karışır. Boşalma-orgazm sırasında penis dışına atılır. Orgazm sırasında erkekten boşalan sıvı testisler tarafından değil prostat bezi tarafından üretilir. Yani testisten gelen miktar boşaltılan hacmin ancak %5 ‘i kadardır. Bu işlemle sertleşme, boşalma fonksiyonları değişmez, meni aynı şekilde ancak içinde sperm hücreleri bulundurmaz, azospermi ile sonuçlanır, meni miktarı ve görünüşünde hiçbir değişiklik olmaz. Testisin içinde sperm ve hormon üretimi değişikliğe uğramadan devam ettiğinden cinsel istek, güç ve aktivitede herhangi bir değişiklik ortaya çıkmaz. Üretilen sperm fazlalığı testis içinde vücut tarafından yok edilir.
İşlem lokal  anestezi altında, diş çekimi, biyopsi ya da sünnet uygulamalarında olduğu gibi uygulanır. Eğitimini almış sağlık çalışanı, üroloji uzmanları tarafından yapılır. Oldukça kolay ve güvenli bir işlemdir. Testisler erkek vücudu dışında skrotum adı verilen torbaların içinde bulunur. Lokal anestezi yapılmasını takiben bistüri kullanmadan DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜNÜN geliştirdiği ‘non-scalpel’ yöntemi ile vas deferensler bulunur, bağlanır devamlılığı kesilir. İşlem yaklaşık 30 dakika sürer ve hastanede yatmayı ya da istirahati gerektirmez. Takip eden günde ağızdan ağrıkesici kullanılabilir
Etkinliği teorik olarak %100 olmakla birlikte, sperm hücresinin üretilmesi ile meniden dışarı atılması yaklaşık 72 gün alır. Bu nedenle vazektomi sonrası koruyuculuk hemen başlamaz. Koruyuculuğun tam olduğu yani menide sperm sayısının sıfıra düştüğü arka arkaya yapılan 2 sperm analizinde gösterilmelidir. İlk sperm tetkiki için genelde 16-18 hafta içinde 20 defa boşalma olması beklenmelidir. Çok nadir olarak spermin menide sıfırlanması daha yavaş olabilir ve 3-4 yıl kadar gerektirebilir. Bazı çok nadir durumlarda ise bağlanan ve kesilen kanallar yeniden birleşebilir ve üretilen sperm menide görülebilir.
Her cerrahi işlemde olduğu gibi vazektomi de bir takım komplikasyonların görülme riski vardır, nadirdir, bilgilendirme ile işlem yapılır: örneğin,
Kullanılan anestezik ajana karşı geçici alerji ve bunun sonucunda geçici bir kaşıntı olabilir.
İşlem sonrası geçici kanama ve ödem olabilir. Skrotum mor ve şiş görünebilir. Bu durum geçici olup 4-5 gün içinde kendiliğinden kaybolur.
Nadiren işlem sonrası biriken sıvı ve sperme bağlı olarak testislerde ağrı olabilir. Bu durum 6 ay içinde kendiliğinden kaybolur
Çok nadiren skrotum içine olan kanama durmaz ise kan pıhtılaşarak bir kitle oluşturabilir. Nadiren bu hematomun ikinci bir cerrahi işlem ile boşaltılması gerekebilir.
Nadiren antibiyotik tedavisi gerektiren enfeksiyonlar geliÅŸebilir.
İlk 24 saatten sonra ağrı kesici almayı gerektirecek şiddette ağrı nadiren görülür.
Psikolojik cinsel isteksizlik ve güçlük: Çok nadiren görülen bu durum fiziksel değil psikolojiktir.
Vazektomi ile prostat kanseri arasında bir ilişki bulunmamaktadır.
Cinsel yolla bulaşabilecek hastalıklara karşı koruyucu değildir.
Çiftler için vazektomi ile vazgeçilebilecek alternatif doğum kontrol yöntemleri
yöntemleri!
Hap ve Mini Hap
Aylık İğne-Üç Aylık İğne
Deri Altı Kapsülleri
Kondom
Kadın Kondomu
Diyafram
Spermistler (Sperm Yok Ediciler)
Rahim İçi Araç
Kadında Tüplerin Bağlanması (Tüp Ligasyonu)
Acil Korunma
Doğal Koruma Yöntemleri
Doğurganlık Belirtilerine Dayalı Yöntemler
Emzirme İle Korunma (Laktasyon Amenoresi)
Geri Çekme (Dışarı Boşalma)
Op. Dr. A. Arman Özdemir